Logo de catro anos en Santiago, cando está no derradeiro curso de Historia, Lola lembra a sorpresa do primeiro coñecemento e descubrimento progresivo da cidade monumental, da Historia que agachan as súas pedras. E, nun intento de recuperar a memoria dos mártires do 36 asasinados polas forzas do mal do fascismo, cavila na posibilidade de escribir unha novela en homenaxe á súa heroicidade e honestidade. As conversas con Tito, un compañeiro de clase do que se namora, anímana a comezar a construción do seu mundo narrativo. Aconsellada por el, decide que o seu personaxe, que ten que ser bondadoso e cunha ética a proba de explosivos, será Ánxel Casal, o alcalde galeguista fusilado. Pero necesita atopar o seu léxico, as palabras precisas. Ademais, como lle apunta Alonso Montero, debe atopar o motivo que reforce a idea principal do seu relato e documentarse sobre o contexto social para facer verosímil a narración. Entón, cando a amizade con Tito é xa unha intensa paixón amorosa, decídese a escribir a súa
"Crónica novelada dos derradeiros días de Ánxel Casal": Nun ambiente de violencia falanxista en Compostela, o 20 de xullo, con manifestacións diante do concello, volve á cidade o alcalde, que marchara a Madrid coa Comisión do Estatuto para entregar os resultados do si masivo no plebiscito popular celebrado unhas semanas antes. Coa Coruña cercada polos rebeldes e os falanxistas tomando posicións en Santiago e buscando republicanos e galeguistas polas casas, marchou de noite para a casa, agachado nas sombras da noite. Ao día seguinte fuxiu coa muller, María, no autobús para Arzúa, onde o agardaba Xan Vagabundo, que os levou nun carro tirado por un cabalo para a casa natal da aldea de Santiso. Polo camiño, os gardas civís non os descubriron, escondidos entre a palla, e tomaron a Xan por un tolo que dicía viaxar cos seus fantasmas. Ata que un día de agosto, un grupo de gardas civís e fascistas, ao mando do coñecido falanxista Solla, fórono deter cando estaba cun rapaz lendo a Machado, entre os ouveos dos cans e os silencios dos veciños. Acusado polos lobos da xente de nacionalista contrario a España, ingresárono no cárcere, que estaba detrás do Pazo de Raxoi. Alí coincidiu con Camilo Díaz Baliño, que axiña foi paseado, e co socialista republicano Areosa foi levado ata a estrada de Cacheiras, onde foi cruelmente asasinado, como tantos outros.
Acabado o curso, Lola marchou para o seu Lugo natal, onde semanas despois apareceu o amado Tito comunicándolle a boa nova: íanlle publicar a novela en tres partes sobre o mártir que quería facer de Galicia unha terra libre.