A vella Viriato, xabaril femia, conta a súa vida.
Nada no monte, unha familia da aldea criouna. Crendo que era macho, chamáronlle Viriato, mais cando se decataron do seu erro pasou a ser coñecida como Viri. Xa de adulta, volvérona á Serra da Capelada, onde vaga, ceiba e desnortada, descubrindo a grandeza dos seus espacios: San André de Teixido ou o Pozo do Inferno, vixiado polo can Cérbero. Pero onde tamén aceixa o perigo en forma de lume que arrasa ou dos escopeteiros cos seus cans, que a pillan desprevida o primeiro día de caza. Empeza a facer amigos: Ruza, coa súa sabedoría de anos e as súas fillas, as Pencas; Vanesa, cerva nada nunha granxa cinexética, cunha pata rota, inadaptada e soa, á que non quixo acompañar, víctima logo de tres cans abandonados; e, sobre todo, o Pillo, un xabarín duns cinco anos que mesmo liou con outro por ela, para logo deixala. Con el coñeceu o amor e desde entón acompáñaa a tristeza de non estaren xuntos. Por despeito, tivo unha relación co primeiro que apareceu, un ventureiro, que a deixou preñada. Pariu catro bacoriños, que perdeu escapando dos cans de caza no cortado do Paso do Can ou cruzando a perigosa autoestrada para intentar ver a súa mai ao outro lado da ría.
Ferida con metralla no espiñazo, e vendo A Capelada estragada polos homes e as máquinas do seu suposto progreso, que cambiaron os carballos e abeleiras por eucaliptos e piñeiros, decide volver ao seu fogar onda o home de mans grandes, o manoplas, antigo monteiro que mesmo cazara con lazos e trebellos, a quen o evidente deterioro da natureza converteu á causa ecoloxista. Polo camiño atopei a miña mellor amiga, a Penca, co Pillo: deixáraa por ela. E aínda que o alcumado o Pardal lle confesou que estaba colado por ela, seguiu ata a aldea, triste e namorada. Só quedaban vellos, que a recibiron con alegría. No cortello segue. Coa espiña amorosa cravada no corazón.