Novela gañadora do 1º Premio
Meiga Moira de Literatura Infantil e Xuvenil 2004, nesta obra,
dirixida a nenos e nenas a partir dos 8 anos, o autor
introdúcenos de cheo no mundo da fantasía, cun relato no que a
aventura e a fantasía desbordante agochan preocupacións de
maior peso.
Isabel Soto. Santiago A colección “Meiga
Moira” inaugúrase con “O lume dos soños”, obra gañadora da
primeira edición do premio do mesmo nome convocado en 2004 por
Baía Edicións. Cibrán Ulloa, nome literario de Xosé García
Rodríguez (Barcelona, 1970), comeza con esta novela de
aventuras que invita á reflexión a súa carreira na LIX. Non
parece casual a presenza de Cunqueiro nunha das dedicatorias,
pois moito hai no argumento da poética cunqueirana sobre o
soño e a súa pertenza á verdadeira realidade do ser humano.
A clásica estrutura arredor da superación dunha proba
por parte da protagonista enriquécese no relato co
cuestionamento da tríade realidade/ficción/soño en diferentes
momentos da trama. Confórmase así unha viaxe iniciática na que
como é habitual se procura a autoconfianza, o afianzamento da
personalidade propia e a descuberta do amor. Así mesmo, é
palpábel o contraste entre realidade rural (ameazada e “pura”)
e urbana (de inexorábel implantación e “pervertida”),
favorecendo implicitamente os valores da primeira fronte á
soidade, o abandono da infancia, a renuncia aos soños e á
fantasía que supón a cidade.
Historia entre o soño
e a realidade Catuxa sae da súa aldea coa difícil
misión de atopar nun mundo descoñecido o remedio eficaz para
acabar co lume inextinguíbel da Fraga de Umbría e salvar o
país de Comendelo, sen máis axuda cá que lle dite o seu propio
corazón e o don máxico da invisibilidade perante quen perdese
a capacidade de soñar. Para cumprir a súa tarefa recibirá a
axuda de Micaela, figura feminina na que reside a sabedoría
inaccesíbel ao resto dos mortais, aínda que axiña se suman á
aventura o avó Cucufate; o padriño Indalecio, intrépido
comandante do galeón aerostático Escornabois; o moucho Caetano
e mesmo o camaleón Leonardo, todos eles cun peso decisivo na
acción. É na outra banda do espello (recurso reiteradamente
utilizado na LIX dende o fantástico paseo de Alicia para
cruzar a fronteira entre fantasía e realidade) onde Catuxa
descobre a Catarina. Ambas –de nome idéntico, elemento que
tampouco non é accesorio-, asómbranse diante da
materialización dos seus soños tantas veces repetidos, sen
saber quen é a real e quen a soñada e choutan por riba das
diferenzas dos mundos aos que pertencen para acadar a
liberdade. Axiña descubrirán que existen máis nenos e nenas
nas mesmas condicións, habitantes secuestrados dun Paraíso
Infantil, transformados en seres que pasan o tempo diante de
modernos ordenadores e xogos electrónicos, sometidos á absurda
programación televisiva que os abouxa dende enormes pantallas
murais e, o que é máis terríbel, sen vida familiar, xa que a
súa “educación da máxima calidade” esixe o afastamento dos
pais, mergullados no traballo.
Perante esta
desolación, só Catuxa e os seus amigos serán quen de se
enfrontar ao reto de viaxar até o Polo Norte e desartellar coa
súa rebeldía contaxiosa os planos do Señor Tenebroso (nunha
clara similitude mesmo na súa descrición con Voldemort). O
final insiste nesa dicotomía soño/realidade, restablecendo
aparentemente unha amábel situación, curiosamente só no ámbito
urbano, e presentando acenos que proban a realidade dos
feitos.
En suma, un relato no que, malia a un exceso de
complicación argumental para o lectorado ao que vai dirixido,
a aventura e a fantasía desbordante agochan preocupacións de
maior peso que non poden máis que propiciar a reflexión: “Ese
lume que está a arrasar Comentelo estanos a dicir que estamos
nun perigo real de desaparecer, que algo ou alguén está
impedíndolle soñar ao noso soñador”.
