Xan -que é pequeno, comellón e durmiñoco-, e mais o seu amigo Pericán -que é máis alto, come pouco e dorme menos-, métense un día por unha cova escura con tres portas pequerrechas: unha amarela, que ten un cartel coa lenda "Aquí é onde todo comeza"; outra verde, onde pon "Se entras, nunca te perdes"; e unha encarnada, que só ten un sorriso pintado.
De porta en porta, atopan primeiro a nena Elisenda, que os convida á súa festa de aniversario, antes de liscar seguida por unha nube; logo, unha vella panadeira que, dando choutos cunha perna, marcha coa torta con sete candeas que preparara para a festa da neta. Na cociña, Xan come tantos cornechos de pan que queda durmido. Pericán, que vai dar un paseo, non o atopa á volta, polo que se pon a buscalo. Bate con Torcuato, un vello moi pequeneiro que vende vasoiras e amaña zapatos, que lle prepara os zapatos para que camiñe como os gatos e busque a Xan polos buratos. Atopa o amigo -logo de ver o Comendador, o que dá ordes co tambor-, que busca un tesouro nun burato, do que Pericán o ten que sacar, pois como engordara non dá saído nin entrado; pola mesma razón non o dá levado voando a vasoira máxica que lle regala don Torcuato e don Claudio, o médico de bruxas, xigantes e ananos, recoméndalle que desengorde. Até que ao outro lado da derradeira porta se xuntan todos, incluída Anacleta, a nena que anda en bicicleta e comen a deliciosa torta de aniversario.
Finalmente, cando atopan ese burato tan raro polo que se sae ao campo, os dous quedan moi contentos, pois traen de agasallo unha caixa de sorpresas. Porque Xan e Pericán son deses amigos que se perden nos camiños.