Este "conto escenificable para teatro ou guiñol", segundo a idea orixinal de Salvador Gómez Arias ten como obxectivo achegar os nenos á conmemoración dos actos do Xacobeo.
Presenta ao trasno Pinchetas á busca dos seus amigos María e Gustavo. Conta que os coñeceu cando trouleaba feliz polo bosque, e aínda era noviño pois só tiña douscentos anos. Os rapaces vivían nunha vila pequerrecha e xogaban no río, que un día secou. Para recuperalo, pensaron en ir a Compostela, pois escoitáronlle a uns camiñantes que alí había un home que curaba os enfermos. E aló marcharon, atravesando a mesta fraga nun carro tirado pola mula Eufemia.
No bosque, á noite, o trasno xogou con eles a tirarlles os gorros da cabeza para espaventarlles o medo. Ata que apareceu Texpantex, Dono das Covas e dos Penedos, e Señor das Noites, ogro enorme disposto a comelos porque atravesaran os seus dominios. Entón interveu Pinchetas enredándoo ata que veu o día: como non aturaba a luz, metíase na cova. Tamén os libra da bruxa Esgallacabras: teñen que pegar a rir, pois ela non soporta a alegría.
Coa condición de que non llo contasen a ninguén, axudoulles a chegar a Compostela. Alí o sabio Santiago deulles a solución: levar un anaco da pedra que no Umia se transformou en barca e levou a Santiago ao pé dunha fervenza. Guiados por unha pomba, colleron na Fervenza de Santiago un anaco da pedra que zumegaba auga. Trouxérona á aldea e recuperouse o río, as colleitas e a alegría da xente.
Inclúense ao final unhas "recomendacións para a posta en escena", na que se poden mesturar títeres e actores.