Bautizado cos nomes de Pedro e Xosé, que el cambiaría por Martín ao ingresar na orde dos benedictinos, naceu Sarmiento en Vilafranca do Bierzo en 1695, onde residía temporalmente a familia por circunstancias do traballo paterno. Aos catro meses trasládanse a Pontevedra, onde se desenvolve a infancia e adolescencia de quen, con quince anos, colma a súa vocación relixiosa ingresando no mosteiro de San Martín, en Madrid. Nel vivirá a maior parte da súa vida. As inquedanzas de ilustrado e a fe constitúense desde xeito nas súas coordenadas vitais.
Un ano despois, estudia Filosofía en Navarra; logo, Teoloxía en Salamanca. Con vintecinco anos, ensina Teoloxía en Oviedo, que abandona cinco anos despois para, logo de facer unha viaxe por Galicia estudiando a nosa lingua e flora, ingresar no mosteiro madrileño. Nel vivirá ata o final da súa vida con viaxes intermitentes por Galicia para completar as súa obervacións de estudioso da nosa cultura. A poesía medieval, a arquitectura ou a zooloxía son tamén outros centros do seu interese intelectual de ilustrado que non renuncia a ningún ámbito do saber: na súa cela tamén había espacio para un microscopio ou un telescopio. As súas reflexións sobre a escola galega e a situación do noso idioma conteñen apreciacións aínda vixentes.
Morreu no seu monasterio á idade de setenta e sete anos.
O afán divulgativo desta biografía escolar complétase cunhas ilustracións a cores que alternan, cada par de páxinas, co texto.